Odkrycie Australii.

Australia, najmniejszy kontynent ziemski, położony na południe od indonezyjskich wysp Azji Południowo-Wschodniej, odkryty został po raz pierwszy przez Europejczyków w XVI w. Byli nimi Portugalczycy, którzy w tym czasie zakładali swe bazy handlowe w Indiach, Azji Płd.-Wsch. i w Chinach. Australia ich jednak nie zainteresowała, gdyż wydawała się niezamieszkana i nieprzyjazna dla Europejczyków pod względem przyrodniczym i klimatycznym. Podobnie Holendrzy, którzy penetrowali w XVII w. zachodnie i północne wybrzeża kontynentu, zadowolili się jedynie nazwaniem go Nową Holandią.

Po raz trzeci Australię odkrył żeglarz i podróżnik angielski James Cook w 1768 r. Przebadał on wschodnie wybrzeża lądu i stwierdził, że nadają się do zamieszkania przez Europejczyków, nazwał rozpoznane terytoria Nową Południową Walią i zaanektował je dla Korony brytyjskiej. W swych kilku wyprawach odkrył również wyspy Nowej Zelandii, Nowej Kaledonii i szereg innych, w tym archipelag, nazwany jego imieniem.

Kolonie karne w Australii.

Wielka Brytania pod koniec XVIII w. była państwem o dynamicznie rozwijającej się gospodarce i handlu zamorskim, miała też wówczas wielkie ambicje kolonialne. Wkrótce po odkrywczych badaniach Jamesa Cooka rząd brytyjski podjął więc decyzję o zasiedleniu nowo odkrytego kontynentu Australii, kierując się prawdopodobnie również chęcią rekompensaty za utracone w 1775 r. kolonie w Ameryce Północnej, które wybiły się wówczas na niepodległość.

W pierwszym rzędzie postanowiono w Nowej Południowej Walii, jak nazwał Cook odkryty przez siebie nowy kontynent, zorganizować kolonie karne dla skazanych przestępców. Pierwsza portowa osada Port Jackson (późniejsze Sydney), zaczęła przyjmować skazańców brytyjskich już w 1788 r. Przypadła im pionierska rola w zagospodarowaniu wschodnich wybrzeży Australii. Karczowali oni lasy, zagospodarowywali ugory, hodowali owce na rozległych sawannach. Ale przede wszystkim budowali wzdłuż wybrzeży osady, które później przekształciły się w miasta portowe.

Od czasu założenia w 1799 r. pierwszej osady Port Jackson, przez ok. 40 lat Wielka Brytania traktowała Australię wyłącznie jako miejsce zsyłki więźniów. Do 1858 r. przewieziono ich z metropolii ponad 160 tysięcy. Właściwa kolonizacja, to jest większy napływ osadników wraz z rodzinami, zaczęła się dopiero po 1830 roku.

Australia w XIX wieku.

Na początku XIX w. kontynent australijski zamieszkiwało ok. 300 tysięcy tubylczej ludności, zwanej aborygenami. Żyli oni na bardzo niskim poziomie cywilizacyjnym, jakby z epoki prehistorycznej, licząc w skali europejskiej. Prowadzili koczowniczy tryb życia, trudniąc się zbieractwem i łowiectwem, a na wybrzeżach rybołówstwem. W szeregu konfliktów europejscy przybysze dokonali masakry aborygenów i wyparli ich ze wschodnich terytoriów w głąb kontynentu.

Wnętrze Australii było trudno dostępne, z tego też względu zostało przebadane dopiero w drugiej połowie XIX w. Wcześniej rozpoznane zostały wybrzeża, zwłaszcza południowe oraz wschodnie, i na nich w dogodnych miejscach założono wiele portów i przystani. W 1851 r. na terenach w odległości ok. 400 km od wschodnich wybrzeży odkryte zostały bogate pokłady złota. Od tego czasu nastąpiło wielkie przyspieszenie osadnictwa. Ta "gorączka złota" sprawiła, że w 1861 r. zamieszkiwało Australię już milion osadników z Europy, głównie z Wielkiej Brytanii, i chińskich robotników kontraktowych. Zaś w 1890 r. liczba mieszkańców kontynentu wzrosła do ponad trzech milionów. Administracyjnie Australia podzielona została na 6 stanów, posiadających własne samorządy i zrzeszonych w Związku Australijskim, podległym bezpośrednio Koronie Brytyjskiej.

Odkrycia i badania Australii.

Terra Australis była legendarnym kontynentem umieszczonym przez Ptolemeusza na jego słynnej mapie. Od tego momentu przez ponad tysiąc lat w świadomości Europejczyków istniał ten olbrzymi, nieznany i nieodkryty ląd. Umieszczenie go na mapie podyktowane było naiwną koncepcją konieczności równowagi kuli ziemskiej. Według niej, by glob zachował swe wertykalne położenie, na południu musiał istnieć kontynent o podobnych co Eurazja rozmiarach, równoważący ciężar północnej masy lądowej. Pierwszym wyłomem w ptolemejskim obrazie świata było odnalezienie wschodniej drogi do Indii (według ptolemejskiej wizji, zagrodzonej kontynentem południowym). Koncepcję tę obaliło ostatecznie odkrycie Australii i uświadomienie faktu, że jest on stosunkowo niewielkim lądem. Ostatecznej korekcji dokonano odkrywając Antarktydę.

Australia, podobnie jak Antarktyda, pozostała w pełnej izolacji od reszty świata aż do połowy XVIII wieku. Nie była znana także cywilizacjom wschodnioazjatyckim, choć zamieszkiwana była przez aborygenów – lud przybyły prawdopodobnie z Azji południowo-wschodniej kilkadziesiąt tysięcy lat przed odkryciem Australii.

Okres iberyjski i holenderski.

Nie jest jasne, czy Portugalczycy, którzy mieli monopol na żeglugę po wodach Oceanu Indyjskiego w XVI wieku dotarli do Australii. W tamtych czasach, podobnie jak Hiszpanie, utrzymywali wiele swych odkryć w tajemnicy. Wiadomo, że w 1601 Godiho de Eredia żeglował przez Morze Arafura i mógł wylądować także na Ziemi Arnhema w północnej Australii. Za oficjalnego odkrywcę Australii można uznać Holendra Willema Jansza, kapitana w służbie Kompanii Wschodnioindyjskiej. Płynąc statkiem Duyfken wylądował on w 1606 na kontynencie nad zatoką Karpentaria. Ostatnim epizodem dominacji żeglarzy iberyjskich na wodach australijskich była podróż Luisa Torresa, który w 1606 jako pierwszy opłynął Nową Gwineę i odkrył Cieśninę Torresa.

W momencie gdy Holendrzy wyparli Portugalczyków z tamtego rejonu świata, odkrycia zaczęły się mnożyć. Holenderscy nawigatorzy odkryli, że udając się do Indonezji po opłynięciu Afryki należy trzymać się wschodniego kursu, w sferze silnych i stałych wiatrów, i dopiero na długości około 105°E odbić się na północ docierając prosto na Jawę lub Sumatrę. Oczywistym było, że wiele podróży musiało przypadkowo osiągnąć zachodnie wybrzeża Australii. W taki to właśnie sposób kapitan Dirk Hartog wylądował w 1616 w Zatoce Rekina, na zachodnim wybrzeżu. Odkryty kraj wydał się wysoce niegościnny. Ograniczono się więc tylko do wbicia pala z odpowiednią inskrypcją. W 1624 niemal w tym samym miejscu i równie przypadkowo wylądował inny holenderski kapitan – Vlaming, który pozostawił po sobie drugi pal (przetrwał tam aż do 1817, gdy został odnaleziony przez francuskiego podróżnika Luisa de Freycient). W następnych latach stopniowo poznano większość zachodniego wybrzeża kontynentu. W 1627 Pieter Nuyts zwiedził także część wybrzeży południowych. Do roku 1640 wybrzeża kontynentu, z wyjątkiem wschodniej części, znane były Holendrom dość dokładnie – wyłaniał się obraz olbrzymiej wyspy nazwanej przez nich Nową Holandią. Przez pewien czas wydawało się, że wraz z Nową Holandią odkryto północny przylądek legendarnej Terra Australis. W celu zweryfikowania tej tezy w swą słynną wyprawę wyruszył Abel Tasman. Odkrył wtedy Ziemię van Diemena, wyspę na południowym krańcu Australii, przemianowaną w 1856 na Tasmanię. Ostatnim akordem holenderskiej obecności w tym rejonie świata była wyprawa Vlaminga, w 1697, który wylądował u ujścia Rzeki Łabędziej (Swan River) w okolicach dzisiejszego Perth i udał się w jej górę. Także ta wyprawa przekonała Holendrów o braku ekonomicznej sensowności eksploracji australijskiego lądu.

W czasie swej drugiej wyprawy w 1777 opłynął kontynent od południa. Cook ostatecznie określił rozmiary lądu i udowodnił brak rozleglejszej masy lądowej na południu. Na przełomie wieków za sprawą Bassa i Flindersa ostatecznie została wykreślona cała linia brzegowa Australii. W 1817 Phillip Parker King jako pierwszy opłynął cały kontynent w czasie jednej wyprawy. W 1814 Matthew Flinders zaproponował, by wyspę traktować jako piąty kontynent i nazwać ją Australia. Nowa nazwa przyjęła się i wyparła używaną wcześniej – Nowa Holandia.

W 1788 Anglia zadecydowała, by założyć w Australii kolonię karną. Pierwsza osada karna powstała tego samego roku w okolicach Sydney. Niedługo później, w 1793, do Australii przybyli pierwsi wolni osadnicy. Początkowo osadnictwo rozwijało się na żyznych i przyjaznych klimatycznie wschodnich rejonach Australii, w okolicach dzisiejszego Sydney. Od kiedy wyprawa Gregory'ego Baxlanda przekroczyła Góry Błękitne i odkryła po ich zachodniej stronie żyzne pastwiska, osadnictwo, a wraz z nim wiedza o wnętrzu kontynentu, zaczęły się szybko rozwijać.

• 1828 – Charles Sturt badał źródła i środkowy bieg rzeki Darling i nieco później rzekę Murray w pełnym jej biegu.
• 1831, 1835, 1836 i 1845 – Thomas Livingstone Mitchell w serii czterech wypraw badał dorzecza Darling.
• 1839 – Edward John Eyre wyruszając z Adelaide najpierw odkrył jeziora wewnątrz kraju – Eyre, Torrens i inne, a następnie wzdłuż wybrzeża dotarł aż do dzisiejszego Albany na 117,5°E.
• 1837-1842 – John Wickham prowadził dokładne badania topograficzne wybrzeży podróżując słynnym okrętem Beagle.
• 1839-1844 – Polak Paweł Edmund Strzelecki jako pierwszy badał Alpy Australijskie i ustalił najwyższy szczyt kontynentu (Góra Kościuszki). Strzelecki jest też odkrywcą zasobów złota w Australii. Jego imieniem została nazwana także Pustynia Strzeleckiego, leżąca na zachód od jeziora Eyre.
• 1844-1845 – Ludwig Leihart wyprawił się z Darling Downs najpierw na północ, a potem na zachód. Celem wyprawy było Perth na zachodnim wybrzeżu, lecz wobec piętrzących się trudności wyprawa zakończyła się na Ziemi Arnhema.
• 1846-1858 – Augustus Charles Gregory w swych wyprawach badał okolice Perth (1846), a później powtórzył wyczyn Leiharta, docierając lądem aż do Zatoki Józefa Bonaparte, zbadawszy przy tym bieg rzeki Sturt. W swej trzeciej wyprawie w 1858 dotarł do Jeziora Eyre od północnego wschodu.
• 1847-1848 – Edmund Kennedy badał półwysep Jork i wnętrze lądu w okolicach jeziora Eyre
• 1860 – Robert O'Hara Burke jako pierwszy pokonał kontynent w kierunku południkowym, wyruszając z Broken Hills i docierając do zatoki Karpentaria
• 1869 – John McDouall Stuart pokonał kontynent wzdłuż południka 133E°.
• 1869, 1870, 1874 – John Forrest w trakcie trzech wypraw badał południowo-zachodnią Australię pomiędzy jeziorem Eyre a miastem Perth.

Wraz z coraz częstszym zawijaniem do kolonii statków handlowych w Nowej Południowej Walii zaczął pojawiać się w dużych ilościach rum, który wkrótce stał się podstawowym środkiem płatniczym. Monopol na sprzedaż trunku dzierżył Korpus Nowej Południowej Walii (zwany "Rumowym" Korpusem), który w 1792 r. zastąpił w kolonii oficerów z Królewskiej Marynarki. Próby ograniczenia "interesu rumowego" nie odniosły zamierzonego skutku. Oficerowie Korpusu przeradzali się w swoistą juntę o ugruntowanej pozycji ekonomicznej. Posiadali około połowy żywego inwentarza kolonii i znaczne posiadłości ziemskie. Kontrolowali system penitencjarny, który wykorzystywali do własnych celów. Dopiero nowo przybyły z Wielkiej Brytanii gubernator L. Macquarie (1809-1821) rozwiązał Korpus, powołując w jego miejsce nową, regularną jednostkę wojskową, uzupełnioną żołnierzami przybyłymi z Wielkiej Brytanii. Ponadto przeprowadził szereg reform, m.in. uznając karny charakter Australii za przejściowy.

Doświadczenia i wiedza zgromadzone we wcześniejszych wyprawach przyczyniły się do sukcesu projektu budowy transkontynentalnej sieci telegraficznej w latach 1870-1872. Połączyła ona Port Augusta na południu z Darwin na północy i liczyła 3000 km. Wkrótce wzdłuż linii telegraficznych, przy stacjach przekaźnikowych zaczęły powstawać liczne osady, z których wyruszały kolejne wyprawy, tym razem próbując pokonać kontynent w kierunku równoleżnikowym. Ernest Gilles w 1872 wyruszył w nieudaną wyprawę na zachód. Więcej szczęścia miał Peter Egerton Warburton, który tego samego roku dotarł aż do wybrzeża zachodniego. W tym samym czasie William Gosse był pierwszym Europejczykiem, który dotarł do słynnego Ayer's Rock. W latach 1891-1892 David Lindsay prowadził badania Wielkiej Pustyni Wiktorii. W 1896 David Carnegie przeszedł z Kalgoorlie na południu do Kimberley na północy.

Na skolonizowanych północnych i południowych wybrzeże Australii zaczął powstawać przemysł stoczniowy i włókienniczy, rozwijało się rybołówstwo i hodowla owiec. Wkrótce głównymi towarami eksportowymi stały się wełna i skóry. W końcu lat 20-tych XIX w. Australia była największym producentem wełny na świecie. Intratność hodowli owiec wpłynęła na nasilenie ruchu migracyjnego z Europy do Australii, stała się również inspiracją do nowych wypraw w głąb kontynentu, w celu zbadania możliwości rozszerzenia pastwisk, a także eksploatacji bogactw naturalnych (od końca XVIII w. w okolicach obecnego Newcastle wydobywano węgiel kamienny). Poszukiwaniem nowych terenów pod osadnictwo i hodowlę oraz nowych złóż zajmowały się Australijska Kompania Rolnicza (założona w 1824 r.) oraz Kompania Ziemi Van Diemena (założona w 1825 r.).

Mimo wyraźnego określenia w 1829 r. granic osadnictwa, obejmujących tzw. Dziewiętnaście Hrabstw Nowej Południowej Walii i Ziemi Van Diemena, na skutek malejących zasobów ziemi rozpoczęła się niezalegalizowana ekspansja poza limitowane granice, a kolejni gubernatorzy zmuszeni byli do tolerowania i sankcjonowania stanu faktycznego. Koloniści zajmowali ziemie Aborygenów i stosowali wobec nich eksterminację, która zakończyła się dopiero na początku XX w.

W 1814 r. zmieniono nazwę kolonii Nowa Południowa Walia na Australia i objęto nią cały kontynent. Wraz z postępem osadnictwa powstały nowe kolonie:

• 1825 - Australia Zachodnia,
• 1825 - Ziemia Van Diemena (od 1855 r. pod nazwą Tasmania) - wyodrębniona z Nowej Południowej Walii,
• 1851 - Wiktoria - wyodrębiona z Nowej Południowej Walii,
• 1859 - Queensland - wyodrębniony z Nowej Południowej Walii,
• 1859 - Australia Południowa,
• 1911 - Terytorium Północne,
• 1911 - Australijskie Terytorium Stołeczne - wyodrębionez Nowej Południowej Walii.

Wraz z rozwojem gospodarczym kolonii coraz bardziej anachroniczna stawała się jej funkcja jako miejsca zesłania. W końcu w latach 1840 – 68 zaprzestano przywozu więźniów. Szacuje się, że w latach 1788 - 1868 wyekspediowano karnie do Australii 160,5 tys. osób, w tym ok. 25 tys. kobiet.

Istotne zmiany w systemie administrowania Nową Południową Walią wprowadził Akt 1842, poszerzający skład Rady Legislacyjnej do 36 członków. Gubernator tracił prawo inicjatywy ustawodawczej, zatwierdzał jednak uchwały Rady. Sprawy lokalne, również podatkowe, przekazano w kompetencje radom okręgów administracyjnych. Pierwsze wybory w Nowej Południowej Walii przeprowadzono w 1842 r. Na mocy Aktu 1850 dotychczasowe Rady Legislacyjne w poszczególnych koloniach zostały zastąpione ciałami o charakterze parlamentarnym, złożonymi z 2 izb. 1853 r. kolonialne legislatywy przejęły kontrolę nad budżetem, ziemią i aparatem administracyjnym. W drugiej połowie lat 50-tych XIX w. kolonie zatwierdziły własne projekty konstytucji, a także wyłoniły pierwsze w dziejach Australii rządy. Na skutek braku trwałych partii politycznych o określonych programach deputowani do parlamentu czy członkowie rządów reprezentowali w tym czasie własne interesy, co było jedną z głównych słabości nowo wprowadzonego systemu.

W drugiej połowie XIX w. w Wiktorii, Nowej Południowej Walii, Queensland oraz Australii Zachodniej odkryto złoto (które stało się głównym, obok hodowli, źródłem dochodów kolonii), a także rudy żelaza i metali nieżelaznych w pozostałych koloniach, co przyczyniło się do dynamicznego rozwoju przemysłu, zwłaszcza wydobywczego i przetwórczego, transportu kolejowego i łączności telegraficznej oraz spowodowało gwałtowny napływ imigrantów z Wielkiej Brytanii, Europy, USA i Azji. Tylko w latach 1851 - 1860 przybyło do Australii ok. 700 tys. osób. Wyrazem dążenia do ograniczenia migracji ludności kolorowej stała się realizowana od początku XX w. doktryna tzw. białej Australii.

W połowie XIX w. nastąpiła również ożywiona penetracja północnej Australii, która w początkach lat 60-tych została włączona do Australii Południowej. W 1911 r. spod administracji Australii Południowej wydzielono utworzone na początku lat 60-tych XIX w. Terytorium Północne, tworząc w ten sposób odrębny stan. Pod koniec XIX w. zaczęły się tworzyć w Australii pierwsze partie polityczne, nasiliło się również dążenie do utworzenia federacji kolonii, które zostało zrealizowane w 1901 r., po zatwierdzeniu przez Wielką Brytanię Australian Commonwealth Act, na mocy którego Australię przekształcono w dominium pod nazwą Związek Australijski, obejmujący 6 stanów. W 1911 r. jego stolicą została Canberra. Nowa federalna konstytucja Związku Australijskiego wprowadzała, zgodnie z brytyjską i amerykańską praktyką, trójpodział władzy na: ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą, a w przypadku konfliktu ustawodawstwa federalnego ze stanowym priorytet otrzymały przepisy federalne. W marcu 1901 r. odbyły się pierwsze ogólnoaustralijskie wybory do parlamentu (Senatu i Izby Reprezentantów), a na czele federalnego rządu stanął jeden z twórców federacji - stojący na czele Partii Liberalnej A. Deakin, w 1904 r. zastąpiony przez przywódcę Partii Pracy A. Fischera.

Australia w XX wieku.

XX-wieczni podróżnicy wyposażeni w samochody, a potem w samoloty mieli ułatwione zadanie w dokonywaniu nowych odkryć geograficznych i do połowy wieku Australia przedstawiała się jako dobrze poznany kontynent. W tym czasie odbyła się cała seria spektakularnych wypraw:

• 1901 – Francis James Gillen – przejście z południa na północ
• 1902 – Murray i Maurice – przejście kontynentu znad Wielkiej Zatoki Australijskiej do Zatoki Cambridge
• 1905 – Herbert Basedow – badania w Australii Zachodniej
• 1906-1908 – podróż na wielbłądach Alfreda Cunninga
• 1910 – Eric Mjoeberg – badania Australii północno-zachodniej

Do wybuchu I wojny światowej, w której Związek Australijski wziął udział pod zwierzchnictwem Wielkiej Brytanii (ANZAC), kilkakrotnie następowały zmiany rządów Partii Liberalnej Deakina i Partii Pracy Fischera, które doprowadziły do ukształtowania się układu dwupartyjnego. W 1915 r. premierem Związku został W.M. Hughes, który uczestniczył w 1919 r. w konferencji pokojowej w Paryżu, w której wyniku Australia uzyskała mandat Ligi Narodów nad koloniami niemieckimi na Oceanie Spokojnym (m.in. Nową Gwineą Niemiecką, Nową Gwineę Brytyjską pod nazwą Papua), które utrzymała także po II wojnie światowej jako terytoria powiernicze ONZ. W 1916 r. na tle prób wprowadzenia przymusowego poboru do wojska nastąpił rozłam w Partii Pracy, w jego wyniku Hughes utworzył Partię Narodową, która w maju 1917 r. wygrała wybory parlamentarne. Zapoczątkowane podczas I wojny światowej ożywienie gospodarcze trwało przez cały okres międzywojenny, przerwane jedynie światowym kryzysem gospodarczym w latach 1929-1933. W 1920 r. grupa radykalnych związkowców i socjalistów utworzyła Komunistyczną Partię Australii, która nie znalazła jednak oddźwięku w społeczeństwie. W tym samym roku powstała również Partia Wiejska (CP), skupiająca głównie członków organizacji farmerskich. Od 1926 r. Australia jest członkiem Wspólnoty Narodów.

Głównym problemem australijskich rządów lat 30-tych XX w. stała się odbudowa nadwerężonej kryzysem gospodarki, podjęto również działania na rzecz zmniejszenia zadłużenia zagranicznego. Koncepcje wyprowadzenia Australii z kryzysu stały się powodem partyjnych sprzeczności. Siły reprezentujące prawicową wizję przezwyciężenia kryzysu skupiły się w "Lidze dla Australii" (przekształconej następnie w partię Zjednoczonej Australii, UAP), która (wraz z CP) uzyskała w wyborach parlamentarnych w 1931 r. absolutną większość.

W II wojnie światowej Australia uczestniczyła u boku Wielkiej Brytanii, jednakże rosnące zagrożenie ze strony Japonii i niedostateczna pomoc brytyjska zmusiły rząd do nawiązania współpracy z USA, w wyniku której Australia stała się jedną z głównych amerykańskich baz wojskowych w południowo - zachodniej części Oceanu Spokojnego.

Pierwszy powojenny gabinet (1945 - 1949) Australijskiej Partii Pracy cieszył się poparciem społeczeństwa, m. in. dzięki wprowadzeniu powszechnego ustawodawstwa socjalnego. Koniunktura wojenna przyspieszyła rozwój gospodarczy kraju, czyniąc go wkrótce jednym z najbogatszych krajów świata. Po wyborach w 1949 r. władzę przejęła koalicja Partii Liberalnej i CP (utrzymała ją, z przerwą w latach 1972 - 1975, do 1983), urząd premiera objął (i sprawował do 1966) R.G. Menzies. Zacieśniły się stosunki gospodarcze i polityczne z USA. W 1950 r. Australia przewodziła Planowi Colombo, organizacji świadczącej pomoc gospodarczą dla krajów Azji zamierzających ograniczyć komunistyczną infiltrację. W 1951 r. zawarła pakt wojskowy ANZUS, a w latach 1954 - 77 była członkiem SEATO. Uczestniczyła także w wojnach: koreańskiej i wietnamskiej. Jest członkiem powstałej w 1961 r. OECD. W latach 60-tych radykalnej zmianie uległa polityka władz Australii w stosunku do Aborygenów, którym w 1967 r. przyznano ostatecznie pełnię praw obywatelskich, rozpoczęto zwracanie im części ziemi, a także przyznano fundusze na opiekę socjalną i edukację. Lata 70-te zapoczątkowały otwarcie Australii na kraje Azji Południowo - Wschodniej: japoński handel i inwestycje w Australii rozwinęły się na nie notowaną dotąd skalę, a handel z krajami ASEAN, sprzyjał umocnieniu Australii w regionie. W latach 1972 - 75 rządy w Australii sprawowała Partia Pracy, która przejęła je ponownie w 1983 r. i utrzymała do 1996 r. Podczas jej rządów zredukowano znacznie wydatki budżetowe, wprowadzono płynny kurs dolara, zmniejszono wiele podatków oraz stworzono warunki do przyciągnięcia kapitału zagranicznego.

W 1992 r. wydano Native Title Act, zezwalający Aborygenom na zgłaszanie praw do zajmowanych przez nich terenów na podstawie "tubylczego tytułu do ziemi" i uznający ich za niepisanych, lecz legalnych jej właścicieli z czasów poprzedzających przybycie białych. Kontynuowano proamerykańską politykę liberałów, m. in. w 1988 r. przedłużono na dalsze 10 lat istnienie amerykańskich baz wojskowych w Australii. Prowadzono również radykalną politykę antynuklearną, m. in. przeciwstawiając się francuskim próbom nuklearnym na atolu Mururoa, a w 1986 r. poprzez ratyfikację układ z Rarotonga o utworzeniu strefy bezatomowej w południowej części Oceanu Spokojnego. Wysunięto także projekt przekształcenia (po wcześniejszym referendum powszechnym) w 2001 r. Australii w republikę.

Opracowane na podstawie Wikipedia.pl oraz na podstawie i za zgodą Onet.pl

Tekst źródłowy: http://pl.wikipedia.org/wiki/Historia_Australii.

Treść niniejszego dokumentu udostępniona jest w opraciu o licencją GNU Free Documentation Licence. Udziela się zezwolenia do kopiowania, rozpowszechniania lub modyfikacji treści niniejszego artykułu Serwisu Australia zgodnie z zasadami Licencji GNU Wolnej Dokumentacji w wersji 1.2 lub dowolnej późniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation; nie zawiera Sekcji Niezmiennych, bez Tekstu na Przedniej Okładce i bez Tekstu na Tylnej Okładce.