Skip to content


Skorzystaj z wyszukiwarki by znaleźć żądaną informacje w Serwisie Australia lub w Google.
Google
 

Flora PDF Drukuj Email

AUSTRALIS jest to państwo roślinne obejmujące Australię i Tasmanię. Charakteryzuje się odrębną florą, obejmującą 10 endemicznych rodzin z ok. 400 endemicznymi rodzajami (3/4 flory tego państwa roślinnego składa się z gatunków endemicznych). Ta odrębność spowodowana jest długotrwałą izolacją kontynentu (od ery mezozoicznej).

Endemit – gatunek lub inny takson, którego zasięg jest ograniczony do jednego, czasami niewielkiego, obszaru, mniejszego niż strefa biogeograficzna, w której się mieści. Często występują na terenach izolowanych.

W Australii wnętrze kontynentu zajmują pustynie piaszczyste (bez roślinności) oraz półpustynie ze słonoroślami i kolczastymi krzewinkami (karłowate akacje, eukaliptusy, kazuaryny, łobody) tworzące tzw. skrub. Pustynie i półpustynie graniczą od północy ze stepami twardolistnych traw. Na północy stepy przechodzą w sawanny, a te w lasy monsunowe. Wybrzeża południowo-wschodnie i południowo-zachodnie porastają lasy wawrzynolistne i zimozielone zarośla. Odrębna jest roślinność wschodniej Australii. Na obszarach o dużych opadach (półwysep Jork) rosną wiecznie zielone lasy podrównikowe (figowce, palmy, pandanusy, liany i epifity). Na wybrzeżach północnych zaś namorzyny. Dalej na połunie, w górach, występują wiecznie zielone lasy araukarii i notofagusów (buk południowy), natomiast na najwyższych wzniesieniach Alp Australijskich - roślinność alpejska. Plagą gospodarczą Australii są opuncje.

Skrub jest to formacja roślinna zbudowana z ciernistych, kłujących krzewów, zajmująca rozległe obszary wewnątrz australijskiego kontynentu. Częstym składnikiem skrubu są rośliny z rodzaju akacja i eukaliptus. W wielu miejscach rośliny są tak splątane i kłujące, że nie do przebycia. Wyróżniamy się trzy rodzaje skrubu:

  • brigalow (brigalow-scrub) najwyższy, dochodzący do 12 m wysokości, głównym jego składnikiem jest akacja,
  • malee (malee-scrub) najniższy, sięgający 2 m wysokości, głównym składnikiem są krzewiaste odmiany eukaliptusa,
  • mulga (mulga-scrub) sięgający do 3 m wysokości, zajmujący ok. 30% powierzchni kraju, tworzą go mocno splątane zarośla, głównym składnikiem są akacje.

Florystycznie Australię z Tasmanią można podzielić na 3 obszary:

  • północno-wschodnioaustralijski – 4 endemiczne rodziny, 200 endemicznych rodzajów
    • prowincja północnoaustralijska
    • prowincja queenslandzka
    • prowincja południowo-wschodnioaustralijska
    • prowincja tasmańska – 1 endemiczna rodzina i 13 endemicznych rodzajów
  • południowo-zachodnioaustralijski – 4 endemiczne rodziny
  • centralnoaustralijski (Eremea) – 85 endemicznych rodzajów


Agatis czyli soplica (Agathis) jest to roślina z rodziny araukariowatych. Odznacza się dużymi liśćmi (do 5 cm szerokości i 15 cm długości). Występuje od Filipin i Indochin aż po Nową Zelandię. Jest ważnym składnikiem lasów tego obszaru. Niektóre osobniki osiągają do 50 m wysokości. Agatis dostarcza cennego drewna oraz żywicy. Najbardziej znanym przedstawicielem jest kauri.

Eukaliptus (Eucaliptus) – rodzaj z rodziny mirtowatych, obejmujący 500-600 gatunków występujących niemal wyłącznie w Australii i Tasmanii. Pojedyncze gatunki spotkać można na niektórych wyspach – Timor, Nowa Gwinea. Eukaliptusy to najczęściej zimozielone drzewa i krzewy, o gładkiej i tafelkowato spękanej korze lub łuszczącej się długimi płatami. Liście eukaliptusa są skórzaste, o zmiennej wielkości (dł. 3-40 cm, dł. 0,5-18 cm), kształtu i ułożenia na pędzie. Liście mają liczne gruczoły wydzielające olejki eteryczne. U niektórych gatunków liście skierowane są równolegle do padania promieni słonecznych, dlatego też zagajniki eukaliptusowe nie dają cienia. W rodzaju eukaliptus znaleźć można bardzo zróżnicowane pod względem morfologicznym i ekologicznym rośliny. Są tu potężne, wielometrowe drzewa (wysokość ponad 100 m), również krzewy i niskie, o powyginanych pniach drzewa. Do najpotężniejszych należy Eucaliptus regans, uważany za najwyższe drzewo świata (schowajcie się sekwoje i mamutowce). Ciekawe jest to, że tak potężne drzewa powstają z maleńkich nasion, zawierających znikome ilości materiału zapasowego. Eukaliptusy rosną bardzo szybko i już w pierwszym roku dorastają do 2 m wysokości, a w dziesiątym – 20-25 m. Krzewiaste gatunki stanowią, obok akacji, najbardziej charakterystyczny składnik australijskiego buszu. Eukaliptusy mają bardzo duże znaczenie gospodarcze. Któż z nas nie zna cukierków eukaliptusowych, czy kropli do inhalacji przy nieżytach górnych dróg oddechowych (choć pewno dzisiejsze wyroby zawierają więcej składników chemicznych, przypominających naturalne). Twarde drewno eukaliptusowe używane jest w budownictwie. Kora i liście zawierają związki garbnikowe, nadający skórze ciepły brązowy lub czerwony kolor.

Kazuaryna (Casuarina) to jedyny rodzaj z rodziny rzewniowatych, obejmujący ok. 60 gatunków występujących we wschodniej Afryce, południowo-wschodniej Azji, na niektórych wyspach Oceanii. Najliczniej występuje na północnym-wschodzie Australii i na Tasmanii. Łacińska nazwa rodzajowa jest związana z podobieństwem długich, zwisających pędów do piór kazuara – australijskiego nielota. Inna nazwa kazuaryny to rzewnia. Są to drzewa lub krzewy o cienkich, zielonych gałęziach, z wyraźnym podziałem na węzły i międzywęźla; gałęzie przypominają łodygi skrzypu. W węzłach osadzone są okółkowato zimotrwałe liście, zredukowane do drobnych łusek. Kazuaryny są wybitnie kseromorficzne i bardzo wytrzymałe na suszę. Rosną na stepach i sawannach, kamieniach i piaszczystej, jałowej glebie. Na korzeniach mają liczne brodawki z bakteriami wiążącymi azot z powietrza. Najbardziej znanym gatunkiem australijskim jest kazuaryna skrzypolistna (C. equisetifolia). Ma ciężkie, czerwonobrązowe drewno, twarde – odporne na uszkodzenia przez termity. Uchodzi za najlepsze drewno opałowe na świecie, łatwopalne nawet świeże. Kora zawiera do 18% tanin i jest używana do garbowania skór.

Akacja (Acacia) to rośliny z rodziny mimozowatych, obejmujący ok. 600 gatunków występujących w tropikalnych i subtropikalnych obszarach na obu półkulach. Najwięcej, bo o. 300 gatunków spotkać można w Australii i Tasmanii. Akacje często rosną samodzielnie, tworząc sawanny i stepy. Są bardzo zróżnicowane morfologicznie grupą roślin: należą tu zarówno dochodzące do 45 metrów potężne drzewa, jak też drobne, wysokości zaledwie 1-2 metry krzewy. Akacje są zazwyczaj zimozielone. Liście są ułożone skrętolegle, pojedynczo lub podwójnie pierzaste, czasem całkowicie zredukowane i zastąpione przez liściokształtne ogonki – liściaki; u niektórych gatunków mogą być podłużne (o długości 30 cm), eliptyczne, romboidalne, trójkątne, lancetowate, miękkie lub sztywne i kłujące. Są ustawione (jak u eukaliptusów) równolegle do padania promieni słonecznych. Zarówno liście jak i liściaki są zaopatrzone w przylistki, czasami zamienione w ciernie. Kwiaty są małe, zebrane po 10-100 w główki lub kłosy. Owocem jest pękający lub niepękający strąk. Akacja ma barwne drewno o przyjemnym, długo zachowującym się zapachu i jest chętnie wykorzystywane w przemyśle meblarskim oraz jako opał. Ekstrakt z kory, zawierający dużo garbników, używany jest do barwienia i garbowania skóry. Z soku wydobywającego się po nacięciu kory wyrabia się gumę arabską, służącą do wyrobu znanego już w starożytnym Egipcie kleju. W Australii tubylcy zjadają gotowane nasiona akacji. Aborygeni australijscy wyrabiają z korzeni akacji bumerangi.

Banksja (Banksia) – rodzaj z rodziny srebrnikowatych, do którego należy ok. 50 gatunków zimozielonych drzew i krzewów pochodzących z Australii. Rosną głownie na obszarach półpustynnych. Liście banksji są różnych kształtów, skórzaste, pojedyncze. Kwiaty są barwne, zebrane w kwiatostany. Owocem jest mieszek, który otwiera się dopiero podczas pożaru buszu.

Opracowane przez Joannę Rybak i wybrane z:
Umiński, T. 1998 – Życie naszej Ziemi. WSiP, Warszawa, 304 ss.
Brickell, C. 1993 – Wielka Encyklopedia roślin. Muza, Warszawa
Szweykowska, A., Szweykowski J. (red) 1993 – Słownik botaniczny. Wiedza Powszechna, Warszawa

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »