Skip to content


Skorzystaj z wyszukiwarki by znaleźć żądaną informacje w Serwisie Australia lub w Google.
Google
 

Strona główna arrow Encyklopedycznie
Encyklopedycznie PDF Drukuj Email

Mapa AustraliiAUSTRALIA - najmniejszy kontynent Ziemi, na półkuli południowej. Od południa i zachodu otoczony Oceanem Indyjskim, od północy i wschodu przybrzeżnymi morzami Oceanu Spokojnego (Morze: Arafura, Timor, Koralowe i Tasmana).

Nazwa Australia odnosząca się do kontynentu pochodzi od określenia Terra Australis, jaką wymyślili i używali europejscy kartografowie aż do połowy XVIII w. Jest to określenie łacińskie i znaczy: terra - ziemia, australis - południowy. Stąd nazwa Terra Australis - Ziemia Południowa, tudzież Kraina Południowa. A dlaczego nazwali ją południowa (australis) - ponieważ w tamtych czasach sądzono iż zajmuje ona większą część półkuli południowej. Natomiast określenie Australia dotyczące państwa jest tylko potocznie używane, gdyż tak naprawdę to jest to Związek Australijski (ang: Commonwealth Of Australia).

Stolica
Canberra 
Ustrój polityczny
Monarchia konstytucyjna 
Głowa państwa
Królowa Elżbieta II 
Gubernator Generalny
Michael Jeffery
Premier Rządu
Kevin Rudd 
Język urzędowy
Angielski 
Hymn
Advance Australia Fair
Dewiza
Obecnie brak,
dawniej: Advance Australia
Powierzchnia
6. co do wielkości państwo na świecie
7 682 300 km2 
Podział administracyjny
6 stanów i 2 terytoria federalne mające autonomię
Liczba ludności
52. na świecie - 21 152 000 (w 2007 r.)
w tym ludność rdzenna 373 000
Polonia ok. 141 000
Gęstość zaludnienia
2,8 osób/km2 
Związek Australijski
1 stycznia 1901
Jednostka monetarna
dolar australijski AUD
Skrajne punkty
części lądowej Australii
Przylądek Jork 10o41'S
Wilsons Promontory 39o08'S
Steep Point 113o09'E
Byron 153o39'E
Rozciągłość południkowa
3150 km z Tasmanią 
Rozciągłość równoleżnikowa
ok. 4000 km 
Sterfa czasowa
UTC od +8 do +11 - zimą
UTC od +9 do +12 - latem
Kod ISO Państwa
AU 
Domena interenetowa
.au 
Międzynarodowy kod samochodowy
AUS
Kod tekefoniczny
+61 
Skład etniczny
Europejczycy - 91%
Aborygeni - 2%
Azjaci - 5%
Pozostali - 2%
Wyznania
Chrześcijanie - 70,6%
Muzułmanie - 1,5%
Buddyści - 0,8%
Żydzi - 0,5%
Ateiści - 26,6%
Analfabetyzm
0,1%
Przyrost naturalny 
0,82%
Średnia długość życia
mężczyźni 77 lat, kobiety 83 lata

Związwek Australijski - Commonwealth of Australia - państwo na kontynencie australijskim i na wyspie Tasmania. Do Australii należą także terytoria zamorskie - wyspy: Norfolk, Bożego Narodzenia, Kokosowe (Keeling), Heard i McDonalda, Ashmore i Cartier oraz stacje naukowe na Antarktydzie: Mawson, Davis i Casey.

Flaga Australii

Flaga Narodowa. Wkrótce po utworzeniu federacji w 1901 r., pierwszy premier Australii Edmund Barton ogłosił konkurs na flagę narodową. Rząd federalny ustanowił cenę do 250 funtów za wygrany projekt. Ponad 30 tys. osób przysłało projekty do oceny. Ten wspaniały, natychmiastowy odzew nakłonił do zorganizowania publicznego pokazu flag, który odbył się w Centrum Wystawowym w Melbourne. Konkurs wyłonił pięciu zwycięzców, których projekty były bardzo podobne: Annie Dorington z Perth, Ivor Evans z Melbourne (14 letni uczeń), L.J Hawkins z Melbourne, E.J. Nuttal z Melbourne i William Stevens z Auckland. Zwycięzcy konkursu razem opracowali jeden wspólny projekt flagi australijskiej wykorzystując wizerunek flagi brytyjskiej (Union Jack - Krzyż Św. Jerzego) i umieszczając pod nim gwiazdę sześcioramienną symbolizującą sześć stanów Związku Australijskiego, a na prawo od niej konstelację Krzyża Południa składającą się z czterech siedmioramiennych gwiazd i jednej pięcioramiennej gwiazdy. Ivor Evans był autorem pomysłu zamieszczenia na fladze Krzyża Południa, ponieważ jest to "najjaśniejsza konstelacja gwiazd południowej półkuli, symbol świetlanej przyszłości Australii jako wiodącego kraju". W 1903 roku podpisano ustawę akceptującą ten projekt jako flagę narodową. Król Edward VII zaakceptował projekt ustawy, ale nie został on oficjalnie przyjęty. Jednakże jej wzór został zaakceptowany i używany jako oficjalna flaga Australii. Gwiazda Republiki (Federation Star) została zmieniona 22 maja 1909 roku na siedmioramienną, aby reprezentować 6 stanów federalnych i terytoria zamorskie Australii. Parlament oficjalnie zaakceptował flagę w 1953 r. Królowa Elżbieta II wizytując Australię 15 kwietnia 1954 roku, podpisała akt proklamacji flagi z 1953 roku.

Narodowa flaga Australii jest chorągwią koloru niebieskiego. Czerwona chorągiew powiewa na statkach floty handlowej, biała na statkach Królewskiej Floty Australii. Chorągiew Sił Powietrznych Australii jest błękitna.

Także Aborygeni mają własną flagę. Ich flaga symbolizuje jedność narodu Aborygenów w zmaganiach o niepodległość i samostanowienie. Flaga ma czarny pas na górnej połowie, czerwony na dolnej i żółte koło w środku. Jest wiele wyjaśnień, co znaczą poszczególne kolory i wzory. Jedna wersja głosi, że czarny pasek symbolizuje naród aborygeński, czerwony najprawdopodobniej ląd a żółte koło – słońce. Inna wersja mówi, że czarny pas to naród aborygeński, czerwony rozlew krwi, a żółte koło pochodzi od Europejczyków. Herb państwowy

Herb państwowy nadał Australii w 1912 roku król Jerzy V. Sześciopolową tarczę z herbami stanów, otoczonymi bordiurą gronostajową podtrzymują kangur i struś emu. Nad nią, na niebiesko-złotym zawoju, umieszczona jest siedmioramienna złota gwiazda. Za tarczą i trzymaczami umieszczone są kwitnące gałęzie australijskiej akacji. Pod tarczą wstęga z napisem nazwy państwa.

W niektórych restauracjach podawane jest danie nazywane "Coat of Arms" (czyli po prostu "godło") zazwyczaj są to dwa kawałki mięsa: kangurze po lewej stronie talerza, emu po prawej stronie i sałatka lub warzywa pośrodku.

Hymn państwowy. Brytyjski hymn królewski God Save the Queen pozostał hymnem Australii aż do roku 1984 r., kiedy to hymnem narodowym została patriotyczna pieśń Advance Australia Fair (Naprzód, Piękna Australio). Słowa i muzykę napisał Peter Dodds McCormick. Po raz pierwszy pieśń tę wykonano w dniu św. Andrzeja w 1878 roku w Sydney, więc do 1984 roku w Australii obowiązywały dwa hymny - królewski i narodowy.
Pobierz Hymn Australii

Advance Australia Fair
Australians all let us rejoice,
For we are young and free;
We've golden soil and wealth for toil,
Our home is girt by sea;
Our land abounds in Nature's gifts
Of beauty rich and rare;
In history's page, let every stage
Advance Australia fair!
In joyful strains then let us sing,
"Advance Australia fair!"

Beneath our radiant southern Cross,
We'll toil with hearts and hands;
To make this Commonwealth of ours
Renowned of all the lands;
For those who've come across the seas
We've boundless plains to share;
With courage let us all combine
To advance Australia fair.
In joyful strains then let us sing
"Advance Australia fair!"
Naprzód, Piękna Australio
Australijczycy, cieszmy się
że jesteśmy młodzi i wolni.
Mamy cenną ziemię i bogactwo za pracę.
Nasz dom jest opasany przez morze,
Nasz kraj przepełniają dary natury
niezwykłej piękności i obfitości.
Na karcie historii, każdym jej etapie,
Naprzód, Piękna Australio.
Zaśpiewajmy zatem wesoło te słowa:
Naprzód, Piękna Australio.

Pod promieniejącym Krzyżem Południa
Będziemy pracować sercami i dłońmi
aby uczynić naszą Wspólnotę
sławną na wszystkich lądach.
Dla tych, którzy przybyli przez morze
mamy bezgraniczne równiny do podziału.
Odważnie połączmy się,
Naprzód, Piękna Australio.
Zaśpiewajmy zatem wesoło te słowa:
Naprzód, Piękna Australio.

Ciekawostka. Waltzing Matilda jest najbardziej znaną na świecie australijską pieśnią, wielokrotnie proponowaną na hymn narodowy. Za twórcę jej słów uważa się Banjo Patersona. Zdaniem niektórych etnografów bazował on na jednej ze starych pieśni ludowych, jednak najprawdopodobniej samodzielnie stworzył ten utwór w roku 1895. Melodia prawdopodobnie pochodzi ze szkockiej pieśni Thou Bonnie Wood of Craigielea. W 1977 r. w drodze referendum powszechnego obywatele Australii wybierali nowy hymn. 43.2% głosujących zadecydowało o wyborze pieśni Advance Australia Fair. Drugie miejsce z wynikiem 28.3% zajęła właśnie Waltzing Matilda, choć była lepiej znana oraz przez ogół społeczeństwa lubiana. O przegranej Waltzing Matilda mogły zadecydować jej słowa - opowiada ona krótką historię o trampie, włóczędze, który zostaje przyłapany na kradzieży owcy. Dlatego zamiast ballady, tak charakterystycznej dla przyrody, historii i oryginalnej australijskiej gwary, zwyciężył utwór poważny i wzniosły.

  Średnia gęstość zaludnienia 2,8 osób/km2 - Australia to najsłabiej zaludnione państwo świata. 75% ludności mieszka na południu kraju, na obszarze stanowiącym ok. 5% powierzchni kontynentu australijskiego. Najgęściej zaludnionymi prowincjami są: Australijskie Terytorium Stołeczne - 120 osób/kmi Wiktoria - 19,4 osób/km2. Liczba ludności w głównych miasta wynosi (stan na 2007 r.): Sydney - 4 293 100, Melbourne - 3 730 000,  Brisbane - 1 810 900, Perth - 1 507 900, Adelaide - 1 138 833, Gold Coast - 554 628, Newcastle 512 000, Canberra (stolica) - 323 000. Najbardziej zurbanizowane państwo świata, w którym ludność miejska stanowi 85%. W 13 miastach, liczących ponad 100 tys. mieszkańców, mieszka ok. 70% ludności kraju.

Ustrój polityczny. Australia jest członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów, zachowującym w aktach prawnych nazwę dominium (niezależne państwo). Federacyjna monarchia konstytucyjna z dwuizbowym parlamentem - Senatem z 76 senatorami (po 12 przedstawicieli z każdego stanu i po 2 przedstawicieli Terytorium Północnego i Australijskiego Terytorium Stołecznego), wybieranymi na 6 lat (co 3 lata połowa składu jest wymieniana) i Izbą Reprezentantów ze 150 deputowanymi, wybieranymi na 3 lata. Australia jest członek brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Głową państwa jest monarcha brytyjski, Królowa Australii Elżbieta II Windsor, reprezentowana przez gubernatora generalnego (obecnie Michael Jeffery). Tytuł Królowej Australii został nadany panującemu monarsze brytyjskiemu w 1971 r. przez australijski parlament. Władzę wykonawczą pełni rząd formalnie pod przewodnictwem gubernatora generalnego, a faktycznie z premierem (Kevin Ruud) na czele. Rząd powoływany jest przez gubernatora generalnego w imieniu królowej i odpowiedzialny przed Izbą Reprezentantów. Do wyłącznej kompetencji władz federalnych należą sprawy: obrony, polityki zagranicznej, handlu zagranicznego i imigracji. Konstytucja z 1900 r. (z późniejszymi zmianami). Ponadto każdy stan ma własną konstytucję, rząd stanowy i 2-izbowy parlament lokalny (z wyjątkiem Queenslandu, który ma 1-izbowe ciało ustawodawcze). Na czele stanów stoją gubernatorzy, mianowani przez monarchę brytyjskiego na wniosek rządu australijskiego. Stany dzielą się na hrabstwa, okręgi i miasta, mające organy samorządowe - rady municypalne. Sprawami polityki zagranicznej, handlu zagranicznego, obrony oraz imigracji zajmują się wyłącznie władze federalne.

Prawa wyborcze (ograniczone cenzusami osiadłości) przysługują obywatelom, którzy ukończyli 18 lat. Wybory w Australii są obowiązkowe dla wszystkich obywateli, kara za nieoddanie ważnego głosu wynosi 50$. Według przepisów wyborczych obywatel zobowiązany jest oddać ważny głos. Wymiar sprawiedliwości sprawują: Federalny Sąd Najwyższy, Sąd Federalny (sprawy gospodarcze i bankructwa), Australijski Sąd Rodzinny oraz stanowe sądy najwyższe i sądy jednostek terytorialnych. 

Gospodarka. Wysoko rozwinięte państwo przemysłowo-rolnicze. Struktura użytkowania ziemi: użytki rolne stanowią 61,4% powierzchni kraju, grunty orne i sady - 6,4%, użytki zielone (łąki i pastwiska) - 54,4%, nieużytki - 24,6%. Znaczna część gruntów ornych jest sztucznie nawadniana ze źródeł artezyjskich. Uprawia się: pszenicę (największy obszar uprawy na świecie), trzcinę cukrową, bawełnę, słoneczniki, drzewa owocowe i cytrusowe, winorośl. Trudności w uprawie powodują długotrwałe susze i plagi szarańczy. Rozwinięta hodowla owiec (2. miejsce na świecie, ok. 75% merynosów), bydła. Rybołówstwo w gospodarce Australii ma znaczenie drugorzędne. Poławia się głównie ostrygi, kraby, homary, krewetki, tuńczyki, makrele, łososie oraz perły. Większość poławianych ryb, pochodzi z kultur sztucznych (perły też).

Głównym bogactwem naturalnym są bogate złoża rud żelaza, boksytów, ołowiu, cynku i niklu, uranu, manganu, złota, srebra, miedzi, cyrkonii, opali (największy światowy producent), szafirów i diamentów (jeden z większych producentów na świecie) oraz węgla kamiennego, ropy naftowej i gazu ziemnego. Rozwinięty przemysł metalowy, hutniczy, elektromaszynowy, elektrotechniczny, spożywczy, środków transportu, chemiczny, drzewny, papierniczy, poligraficzny, odzieżowy, obuwniczy, włókienniczy (33% światowej produkcji wełny nieoczyszczonej - od dziesięcioleci pierwsze miejsce na świecie). Regionem przemysłowym kraju są stany: Nowa Południowa Walia (ośrodki przemysłowe m. in.: Sydney, Newcastle, Wollongong), Australia Południowa (Adelaide, Port Pirie, Whyalla) i Wiktoria (Melbourne). Silnie zróżnicowany sektor przemysłowy, w którym pracuje 25% ludności czynnej zawodowo, wytwarza 28% produktu krajowego brutto.

Australia zajmuje 6. miejsce na świecie w produkcji energii elektrycznej, pochodzącej w 10% z elektrowni wodnych (głównie z systemu hydroelektrowni w Górach Śnieżnych i na Tasmanii). Jedną z największych na świecie elektrowni cieplnych buduje się w Bayswater w dolinie rzeki Hunter w stanie Nowa Południowa Walia (moc docelowa 3960 MW). W całym kraju liczne są małe elektrownie obsługujące farmy.

Ok. 5% dochodów państwa pochodzi z turystyki. Corocznie odwiedza Australię ponad 2 mln turystów, głównie z Japonii, Nowej Zelandii, USA, Wielkiej Brytanii. Do interesujących obiektów turystycznych zalicza się: Wielką Rafę Koralową, Wybrzeże Złote, Górę Kościuszki, Park Narodowy Uluru, Tasmanię.

W komunikacji ważną funkcję pełnią: żegluga kabotażowa, transport lotniczy (ponad 400 lotnisk - najwięcej na świecie, największa w Australii linia lotnicza Qantas przewozi ok. 12,5 mln pasażerów rocznie), samochodowy (najbardziej zmotoryzowany kraj świata, długość dróg 913 tys. km, tylko 30% ma nawierzchnię asfaltową, a pozostałe drogi są dostępne w czasie korzystnych warunków pogodowych) i kolejowy (38,5 tys. km, głównie w południowo - wschodniej części kraju). Główne porty morskie: Sydney, Melbourne, Fremantle, Dampier, Port Hedland, Port Walcott, Hay Point.

Dochód narodowy: 30 700 000 USD na 1 mieszkańca (2004). Inflacja: 2,3% (2004). Zadłużenie: 308,7 mld USD (2004). Struktura zatrudnienia: usługi – 70%, przemysł – 26,4%, rolnictwo – 3,6%. Handel zagraniczny: ponad 80% eksportu stanowią surowce mineralne i produkty rolnicze. Eksportuje się głównie węgiel (12%), złoto (7%), wełnę (6%), natomiast importuje się maszyny (33%), produkty chemiczne (12%), surowce (5%). Głównymi partnerami handlowymi są:kraje rozwijające się, USA, Japonia, Unia Europejska, Nowa Zelandia. Obroty handlowe z zagranicą – eksport: 86,89 mld USD, import: 98,1 mld USD (2004).

Religie

Chrześcijanie - 70,6%, Muzułmanie - 1,5%, Buddyści - 0,8%, Żydzi - 0,5%, Ateiści - 26,6%

Wyznania, kościoły chrześcijańskie
Kongregacje,
zbory, parafie
Świadomi członkowie
Wszyscy wyznawcy
Ludność Australii
 --
 --
 18 879 524
Kościół Rzymskokatolicki
1 226
 3 328 671
4 760 000
Kościół Anglikański
 3 300
 687 050
 3 820 000
Zjednoczony Kościół (metodyści i kalwini)
 2 700
 156 757
 1 254 056
Kościół Grecko – Prawosławny [2]
 118
 258 741
 370 000
Zbory Boże (zielonoświątkowcy)
 997
 69 820
 155 000
Unia Baptystów
 930
 64 000
 140 000
Świadkowie Jehowy
 770
 61 723
 110 000
Chrześcijańskie Centrum „Poza zasięgiem”
 200
 55 000
 110 000
Kościół Świętych Dnia Ostatniego (mormoni)
 410
 67 832
 97 000
Kościół Luterański
 533
 35 185
 95 000
Armia Zbawienia
 450
 24 000
 75 000
Kościół Chrystusowy
 470
 45 000
 71 000
Kościół Prezbiteriański
 775
 36 000
 68 000
Kościół Koptyjsko - Prawosławny
 20
 47 552
 68 000
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
 415
 50 000
 57 000
Kościół Rosyjsko - Prawosławny
 22
 29 605
 45 000
Kościół Serbsko - Prawosławny
 23
 31 763
 44 151
Kościół Braterski (wolni chrześcijanie)
 288
 19 000
 42 180
Chrześcijańska Krucjata Odrodzenia
 200
 21 000
 28 350
Inne denominacje (259)
 200
 235 600
 473 000
Chrześcijanie razem (279)
 16 800
 4 157 700
 9 952 800
  
  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Temat religie opracował Ten adres email jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć   na podstawie „Operation Word” 2001 Patricka Johnstone i Jasona Mandryk.

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »